Aditz elkartuak
A) ADITZA + IZAN
En este apartado nos vamos a centrar en los verbos compuestos que se construyen de la manera ADITZA + IZAN (bizi izan, behar izan, ahal izan, etab).
Algunos de estos verbos son transitivos y se conjugan con UKAN:
• Adibidez
Necesito un libro.
Liburu bat behar dut.
Otros son intransitivos y se conjugan con IZAN:
• Adibidez
Vivo en Bilbao.
Bilbon bizi naiz.
Y otros pueden funcionar con UKAN o con IZAN dependiendo del contexto:
• Adibidez
Puedo venir.
Etorri ahal naiz.
Puedo leer un libro.
Liburu bat irakurri ahal dut.

NOR

NORK

NOR / NORK

ari izan

bizi izan

komeni izan

mintzo izan

balio izan

behar izan

espero izan

ezagun izan

gorroto izan

maite izan

merezi izan

nahi izan

nahiago izan

uste izan

ahal izan

ezin izan

falta izan

B) EL ORDEN
En este tipo de verbos la unidad formada por el VERBO+IZAN nunca se rompe, siempre van unidos.
• Adibidez
Ha querido ir a casa.
Etxera joan nahi izan du.
No ha querido ir a casa.
Ez du etxera joan nahi izan.
Sin embargo, hay una excepción, con el verbo ezin, el orden es diferente, ya que tiene un significado negativo.
• Adibidez
No he podido hacer nada.
Ezin izan dut ezer egin.
C) TABLAS
Vamos a ver con unos ejemplos cómo se utilizan estos verbos con los diferentes tiempos:

AHAL

EZIN

BEHAR

BALIO

BIZI

Puedo:

ahal naiz

No puedo:

ezin naiz

Necesito:

behar dut

Valgo:

balio dut

Vivo:

bizi naiz

Suelo poder:

ahal izaten naiz

No suelo poder:

ezin izaten naiz

Suelo necesitar:

behar izaten dut

Suelo valer:

balio izaten dut

Suelo vivir:

bizi izaten naiz

He podido:

ahal izan naiz

No he podido:

ezin izan naiz

He necesitado:

behar izan dut

He valido:

balio izan dut

He vivido:

bizi izan naiz

Podía:

ahal nintzen

No podía :

ezin izaten naiz

Necesitaba:

behar nuen

Valía:

balio nuen

Vivía:

bizi nintzen

Solía poder:

ahal izaten nintzen

No solía poder:

ezin izaten naiz

Solía necesitar:

behar izaten nuen

Solía valer:

balio izaten nuen

Solía vivir:

bizi izaten nintzen

Pude:

ahal izan nintzen

No pude:

ezin izan nintzen

Necesité:

behar izan nuen

Valí:

balio izan nuen

Viví:

bizi izan nintzen

Podré:

ahal izango naiz

No podré:

ezin izango naiz

Necesitaré:

behar izango dut

Valdré:

balio izango dut

Viviré:

bizi izango naiz

D) ARI IZAN eta ARITU, MAITE IZAN eta MAITATU, BIZI IZAN eta BIZITZEN
Algunos de estos verbos se pueden utilizar de la forma compuesta o de la forma simple.
• Adibidez
Vivieron en la Edad Media.
Erdi Aroan bizi izan ziren.
¡Qué bien se vive aquí!
Zer ongi bizitzen den hemen!
¡Te querré siempre!
Beti maitatuko zaitut!
La abuela quiso mucho al abuelo.
Amonak asko maite izan zuen aitona.